Zo schattig! De kunst van het geluk
Hoe en waarom doen kunstwerken ons goed? Met zo’n 300 meesterwerken – schilderijen, beelden, foto’s, video’s, voorwerpen, films, boeken, installaties – neemt de tentoonstelling Zo Schattig! De kunst van het geluk ons mee op reis door de kunstgeschiedenis, van de oudheid tot nu, op zoek naar onze emoties. Van de emotionele kracht van dieren tot de geschiedenis van de kleur roze, van glitters in de kunst tot hedendaagse begrippen als cute en kawaii: de tentoonstelling onderzoekt de emotionele kracht van kunstwerken en hun vermogen om ons vreugde en troost te bieden. Door de oorsprong en de ontwikkeling van onze relatie met deze esthetiek van schattigheid te ontrafelen, brengt de tentoonstelling de kracht van zachtheid aan het licht, om het hoofd te bieden aan het lawaai van de wereld.
Op de vraag wat hem het meest had verrast bij de ontwikkeling van het internet, antwoordde web-uitvinder Tim Berners-Lee in 2014: het succes van kattenfilmpjes. Beroemde internetkatten, mollige reclamebaby’s, verzamelingen figuurtjes, ronde vormen en grote ogen van stripfiguren, voorliefde voor het roze en de regenboog: nooit eerder leek het schattige zo aanwezig als in onze huidige wereld, in alle aspecten van ons dagelijks leven en onze visuele cultuur. Dit is niet anekdotisch, het is een waar onderzoeksonderwerp geworden op het snijvlak van cultuurwetenschappen, kunstgeschiedenis, psychologie en neurowetenschappen.
Via een gevoelige, meeslepende reis verkent Zo Schattig! de vele gezichten van het schattige in de kunst: de symboliek van dieren door de millennia heen, de vrolijkheid van de putti, de geschiedenis van het ontstaan van de kleur roze in de 18e eeuw, het schattige als waarde in de Koreaanse samenleving, knuffeldieren als objecten van troost en zorg, het wereldwijde succes van de Japanse kawaii en de hedendaagse fascinatie voor glitters en kleurrijke werelden. Met interactieve installaties kunnen bezoekers van alle leeftijden zelf ervaren welke gevoelens kunstwerken oproepen.
Van Egyptische katten tot antieke babybeeldjes, van Théodore Géricault’s en Auguste Renoir’s delicate portretten tot Jeff Koons’en Philippe Katerine’s gladde, kleurige figuren, van Nicolas Poussin’s amors, het ontroerend eerbetoon van Rosa Bonheur, Agnès Varda en William Wegman aan hun viervoeters, van de helemaal in het roze geschminkte Cindy Sherman als Madame de Pompadour tot het bloemistenportret van Pierre en Gilles, via de opvallende knuffelbeesten van Annette Messager, het geschilderde bitterzoete van Chardin en Mireille Blanc, maar ook de oorlogsfotografen die dieren in beeld brengen, laat de tentoonstelling kunstwerken met elkaar communiceren rond de vele vormen van de schattigheid, van de oudheid tot heden, in een even verleidelijk als ambivalent universum.
Achter de ogenschijnlijke onschuld kan de esthetiek van schattigheid ook een consumptie- of propaganda-instrument worden. De zachte, kinderlijke vormen onthullen echter ook een kritische of politieke dimensie, met name wanneer hedendaagse kunstwerken de cute codes aanwenden om sociale onrechtvaardigheden, genderidentiteiten of de kwetsbaarheid van de huidige wereld ter discussie te stellen. Tegen het duistere, door zachtheid en verzet bij elkaar te plaatsen, stellen kunstenaars voor om het leven nieuwe energie in te blazen, net als kunst en musea.
Zo Schattig! De kunst van het geluk, ontworpen als een reis door onze verbeelding en onze emoties, laat zien dat het plezier dat we aan kunstwerken beleven, tevens ons begrip ervan en onze blik erop verrijkt.
Curatoren: Annabelle Ténèze, directrice van het Louvre-Lens, en Émilie Girard, directrice van de musea van Straatsburg en voorzitster van ICOM Frankrijk.
Tentoonstelling geproduceerd in samenwerking met de Stedelijke Musea van Straatsburg.
Scenografie: Mathis Boucher
Tentoonstelling gerealiseerd met steun van het AXA Fonds voor Menselijke Vooruitgang.
